78 000, Banjaluka, Kralja Petra I Karađorđevića 87   +387 (51) 490 306    tobl@teol.net   FAQ

Kulturni turizam predstavlja jedan od tri najznačajija oblika turizma koji se razvija na području grada Banja Luka. Brojne javne ustanove, udruženja kao i nevladin sektor se aktivno uključuje u žaštitu materijalne i očuvanje nematerijalne kulture, koji predstavljaju osnovu za razvoj kulturnog turizma.Postojanje i razvoj kulturnog turizma doprinosi bržem i efektivnijem razvoju imidža i identiteta Banjaluke kao specifične turističke destinacije.

Materijalna kulturna dobra su su: građevine iz različitoh istorijskog razdoblja, istorijska područja, kuće, industrijsko nasljeđe, kulturni pejsaži i rukotvorine. Nematrijalna kultura obuhvata: tradiciju, način života, svakodnevne religijske duhovne aktivnosti, osjećaj za zajednicu, socijalne strukture i emocije.

Festivali i događaji se javljaju kao osnovni dijelovi materijalnih i nematerijalnih kulturnih dobara koji obezbjeđuju kako posjetiocima tako i lokalnom stanovništvu razumjevanje nematerijalnih elemenata života i kulture zajednice.

Glavni izazovi u razvoju kulturnog turizma Banjaluke su:

-    Kako sačuvati i povećati vrijednost materijanlog i nematerijalnog nasljeđa za turizam i kroz turizam, a da se ta dobra ne pretvore u klasičnu robu.
-    Kako obezbjediti autentičnu zaštitu i interpretaciju materijanlog i nematerijlnog nasljeđa.
-    Kako obejzbjediti korist za lokalnu zajednicu i stanovništvo.
-    Kako iskoristiti turizma kao alat za zaštitu kulturnog nasljeđa, tako što će se dio prihoda od turizma iskoristiti za očuvanje i upravljanje kulturnim dobrima.
-    Kako i na koji način vratiti različite aspekte materijalne i nematerijalne kulture kada su izgubljeni
-    Potrebno je pomoći lokalnim zajednicama da se odrede prihvatljivi nivou promjene u njihovim kulturima i obrascima ponašanja.
-    Kako da se udovolji očekivanjima turista, odnosno kojom kombinacijom materijalnog i nematerijalnog nasljeđa obezbjediti visok nivo turističkog doživljaja.
-    Na koji način zainteresovane strane mogu da sarađuju sa lokalnim zajednicama, kako bi se obezbjedilo uspostavljanje strategije koja bi ispunjavala potrebe različitih grupa posjetilaca
-    Kako osigurati aktivno uključivanje privatnog sektora u obezbjeđivanju razvoja kulturnog turizma u okviru održivog razvoja.


Na području grada Banjaluka postoje brojna matrijalna i nematerijlna kulturna dobra predstavljeni kroz kulturno istorijske spomenike, kulturne institucije, događaje, festivale i tradicionalnu kulturu.
Navedena dobra omogućuju postojanje i razvoj kulturnog turizma na području grada Banja Luka.

Tradicionalna kultura

Mnoga banjalučka sela čuvaju tradiciju i narodne običaje koji su se ovdje stvarali vijekovima. Specifična pjesma i igra, narodna nošnja, kuhinja i tradicionalne aktivnosti u kući i polju, daju banjalučkim selima odlike očuvanih narodnih običaja. Uz tradicionalnu gostoljubivost lokalnog stanovništva i bogatstvo kulturnog i prirodnog nasljeđa doživite nova iskustva, upoznajte običaje i naučite nove vještine.

Upoznajte dio tradicije Potkozarja kroz turističku ponudu
Obilazak etno kuće u Piskavici (U tradicionalnoj potkozarskoj etno kući, u Piskavici, postavljena je stalna izložbena postavka etno predmeta koji su se nekada koristili u ovom kraju. Obilazak etno kuće se organizuje uz interpretaciju domaćina kuće. U dvorištu etno kuće organizovana je tržnica domaćih proizvoda).

Prikaz tradicionalnog običaja (U zavisnosti od želje grupe, organizuje se prikaz jednog od tradicionalnih običaja kao što su slava, svatovi ili babine. Performans izvode mještani i članovi lokalnog kulturno- umjetničkog društva, koji su obučeni u tradicionalne narodne nošnje. Moguće je učešće gostiju u performansu).

Tradicionalni ručak uz živu muziku (Tradicionalni ručak pripremaju mještani sela i sastoji se iz, domaće juhe, sarme, pečenja, pita, domaće pogače, kuruze, domaćeg soka, rakije i domaćih poslastica. Sviraju članovi orkestra lokalnog kulturno-umjetničkog društva, a moguće je izvesti tradicionalne plesove i nastupe pjevačke grupe kao i organizovati učenje tradicionalnog plesa).

Program traje 4 časa uz minimum od 15 posjetilaca.

Najinteresantniji običaj koji se prezentuje turistima je „KRSNA SLAVA“
Krsna Slava je prastari narodni običaj proslave zaštitnika doma. Srpska domaćinstva imaju i slave svoju Krsnu slavu posvećenu svetitelju, svom zaštitniku, što je jedinstven običaj u svijetu svojstven samo za pravoslavne Srbe. Za doček i proslavljanje Krsne slave domaćini se temeljito pripremaju jer je to najsvečaniji dan za njegovu porodicu, a za sam obred čitanja slave neophodno je da pripremi slavski kolač (hljeb), koljivo (kuvano žito), crveno vino, svijeća i tamjan. Na dan slave domaćica vrši posljednje pripreme za doček gostiju, a domaćin, odmah po ustajanju, prvo prilazi ikoni, prekrsti se i poljubi je. Isčekuje se dolazak muškog člana porodice koji je nosio slavski kolač, vino i koljivo u crkvu na osveštenje. Po dolasku iz crkve, čestita slavu domaćinu, a zatim, zajedno isčekuju dolazak ostalih gostiju. Za krsnu slavu gosti se ne pozivaju, već su svi koji dođu dobro došli. Po starom običaju, na slavu prvi dolazi kum kuće koji je jedan od najvažnijih i najpoštovanijih gostiju. Poslije njega dolaze i ostali gosti. Kada se svi gosti okupe, domaćin poziva domaćicu da na slavski sto iznese sve što je potrebno za slavski obred:
•    Svijeću
•    slavski kolač, koji se pravi od čistog pšeničnog brašna i njime se prinosi žrtva, u znak zahvalnosti božanstvu sa jabukom koja je simbol zdravlja, ljubavi i blagostanja u kući i koju domaćin, poslije obreda, poklanja jednom od gostiju
•    crveno vino, koje je jedan od osnovnih simbola u hrišćanstvu i
•    koljivo (kuvano pšenično žito) , koje predstavlja zahvalnost Bogu za date zemaljske plodove i u čast svetitelja koji se slavi. Koljivo se prinosi i kao sjećanje na pretke koji su u vjeri živjeli i za vjeru živote dali.


Više informacija o tradicionalnim običajima.

Opširnije

Kulturno - istorijski spomenici

Na području grada Banjaluka se nalaze mnogi kulturno - istorijski spomenici iz različitih vremenskih perioda i kultura, a najznačajniji od njih su:

Tvrđava Kastel - Najstariji tragovi naselja na području Banjaluke su ostaci neolitskog gradinskog naselja koji su pronađeni na prostoru gradske tvrđave Kastel, koja se nalazi na ušću dvije rijeke u središtu grada, Vrbasa i Crkvene. U prošlosti Kastel je bio jako vojničko utvrđenje i štitio je kotlinu Vrbasa od neprijateljskih naleta. Mnoge okolnosti upućuju na zaključak da se upravo tu nalazilo rimsko utvrđenje „Kastra“. Intezivna izgradnja Kastela počinje u pretposljednjoj deceniji XVI vijeka, za vrijeme otomanske uprave i vladavine Ferhad paše Sokolovića (1574-1588) koji pored ovog utvrđenja gradi i niz drugih objekata orijentalnog tipa. Danas je tvrđava Kastel spomenik I kategorije i mjesto održavanja festivala, raznih manifestacija i predstava, kao i omiljeno šetalište Banjalučana.  

Zgrada Banske uprave i Banskog dvora - Kada je u Kraljevini Jugoslaviji formirana Vrbaska banovina 1929. godine i kada je za njenog prvog bana postavljen Svetislav Tisa Milosavljević, osjećala se potreba za izgradnjom jednog reprezentativnog sjedišta. Radovi na zgradama Banskog dvora i Banske uprave trajali su od 1929 do 1932. godine. Ovakvo arhitektonsko rješenje, koje u sebi sadržava arhitektonski izraz objedinjenog klasicizma i elemenata srednjovjekovnog srpskog graditeljstva, u konačnom rješenju je dalo graditeljsko ostvarenje posebnih vrijednosti. Danas ove građevine služe sličnoj namjeni. Zgrada Banske palate je u funkciji sjedišta Administrativne službe grada Banja Luka i Gradonačelnika, dok je Banski dvor zadržao kulturni funk(a)ciju, u čijim prostorijama se organizuju razni skupovi edukativnog, kulturnog i promotivnog karaktera.

Spomenik palim Krajišnicima na Banj brdu - Spomenik palim Krajišnicima (u Narodno-oslobodilačkoj borbi protiv fašizma (1941-1945), se nalazi na vrhu Banj brda (431 m nadmorske visine) koje dominira Banjalukom. Udaljen je oko 5 km od centra grada. Spomenik, mauzolejskog tipa (visine 13 m i dužine 24 m), rad je jednog od najvećih jugoslovenskih kipara i majstora memorijalne plastike Antuna Augustinčića. Izgrađen je od bijelog bračkog kamena. Ima jedinstvenu formu, posebnu dinamičku liniju i gledan iz daljine, okrenut je u pravcu Krajine (planina Kozare i Grmeča), odakle se goloruki narod pozivao na ustanak. Spomenik je svečano otvoren 1961. godine od kada postaje mjesto gdje su dolazili posjetioci iz svih krajeva naše zemlje ali i mnogih zemalja svijeta.

Gospodska ulica - Krajem XIX vijeka u Gospodskoj ulici (ulica Veselina Masleše) podignut je niz jednospratnih neorenesansnih zgrada, a docnije i zgrada sa stilskim elementima secesije, namjenjenih trgovini i stanovanju. Veći broj ovih objekata, sa bogatim ukrasom na vijencima, oko prozora i balkona i sa dekorativnim tornjevima na uglovima, sačuvao se do danas. Čini reprezentativnu pješačku zonu u središtu grada, a u objektima duž ulice nalaze se mnoge trgovačke radnje koje nude robu domaćih i svjetskih proizvođača.

Safikadin grob - Safikadin grob se nalazi u centru grada, ispred tvrđave Kastel i svjedoči o banjalučkoj legendi vječne ljubavi. Legenda kaže da se mlada i lijepa banjalučanka Safikada, na prvi pogled zaljubila u stasitog austro-ugarskog vojnika koji je čuvao stražu na zidinama Kastela. Naredba o iznenadnom pokretu austro-ugarske vojske, bila je strahovit udarac njihovoj, još nedoživljenoj, sreći. Na rastanku, dvoje mladih su se zakleli na vječnu ljubav i vjernost do groba. Nakon izvjesnog vremena dođe vijest o njegovoj pogibiji, a zakletva na vječnu ljubav navela je Safikadu da se baci pred top, koji je sa Kastela označavo podne, sa povikom: “Vijerna sam ti do groba”. Njeno mrtvo tijelo se otkotrljalo do mjesta danšnjeg spomenika gdje se već vijekovima pale svijeće za ljubav koja vječno traje.

Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske
U ulici Kralja Petra I Karađorđevića, nalazi se nekoliko vrijednih bisera koje ne smijemo zaboraviti. Jedan od njih je Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske.  Ova neorenesansna  zgrada nekadašnje Željezničke stanice izgrađena je 1891. godine kada je austrijska vlast posebnim krakom iz Predgrađa dovela prugu u sam centar grada.  Zgrada je poslije potresa  1969. godine obnovljena, a 1980. godine njena unutrašnjost je prilagođena potrebama galerije. Od osnivanja Galerije (1971) do naših dana ova institucija je prikupila vrijene zbirke slika, skulptura, grafika, crteža i novih umjetničkih medija naših savremenih umjetnika, kao i značajnu inostranu kolekciju. Godine 2004. galerija  je preimenovana u Muzej savremene umjetnosti.

Opširnije

Institucije kulture

JKU „Banski dvor - Kulturni centar" - Ovo je ustanova od posebnog društvenog interesa u oblasti kulture. Njene osnovne djelatnosti su: umjetničko i književno stvaralaštvo i scenska umjetnost (izvođenje pozorišnih, baletskih i folklornih predstava i koncerata), te djelatnost objekata za kulturne priredbe (rad koncertnih i pozorišnih dvorana, rad agencija za prodaju karata).
Adresa: Trg srpskih vladara 2,
Tel: +387(0)51 305 336
E-mail: banski_dvor@blic.net
Web: www.banskidvor.org


Muzej RS - Muzej Republike Srpske je osnovan 26. septembra 1930. godine i predstavlja centralnu ustanovu zaštite pokretnih kulturnih dobara Republike Srpske. U Muzeju RS možete posjetiti stalnu izložbenu postavku (arheološka, prirodnjačka i etnološka) na 1500 m2, kao i tematske izložbe. Radno vrijeme Muzeja RS je radnim danima od 08.00 do 20.00 časova, a subotom i nedjeljom od 10.00 do 14.00 časova. Cijena ulaznice je 1 KM po osobi koja uključuje i stručnu interpretaciju kustosa.
Đure Daničića 1 
Tel: +387(0)51 215 973
E-mail: muzejrs@inecco.net 
Web: http://muzejrs.com

 

Muzej savremene umjetnosti RS - Zgrada stare željezničke stanice iz 1891-1892. godine (danas Muzej savremene umjetnosti RS) izvedena je kao monumentalno zdanje izgrađeno u neorenesansnom stilu. U Muzeju savremene umjetnosti možete posjetiti izložbe poznatih domaćih i svjetskih autora. Osim izložbenih aktivnosti, Muzej savremene umjetnosti redovno organizuje predavanja eminentnih stručnjaka, istoričara umjetnosti i umjetnika, bavi se izdavačkom djelatnošću, te organizuje prezentacije koje tumače savremenu umjetnost. Radno vrijeme Muzeja je svakim danom od 10.00 do 22.00 časa, a ulaz je besplatan.
Trg Srpskih Junaka 2 
Tel: +387(0)51 215 364 
E-mail: galrs@inecco.net
Web: www.msurs.org


Narodno pozorište Republike Srpske - Osnovano je 2. septebra 1930. kao Narodno pozorište Vrbaske banovine i drugo pozorište u BiH. Prva premijera je izvedena 18. oktobra iste godine. Mjesto i uloga banjalučkog profesionalnog pozorišta, koje je oduvijek bilo i više od pozorišta jednog grada, njegovo "zvanje i pozvanje" da bude narodno, svakako čine koordinate u čijem određenju se promišljaju programske, repertoarske i svake druge težnje današnjih "pozorištnika".
Kralja Petra I Karađorđevića 78
Tel: +387(0)51 317 996
E-mail: nprs@blic.net 
Web: www.np.rs.ba


Narodna i univerzitetska biblioteka RS. Narodna biblioteka u Banjaluci je osnovana 25. novembra 1935. godine. Danas je to moderna biblioteka koja je spoj inoformatičkog centra i hrama kulture. Biblioteka je prihvatila izazove vremena i odgovara na njih ubjedljivošću svojih kolekcija, svoga znanja, svoje radoznalosti.
Jevrejska 30
Tel: +387(0)51 215 866
E-mail: nubrs@urc.bl.ac.yu
Web: www.nubrs.rs.ba


Gradsko pozorište „Jazavac“ - Gradsko pozorište Jazavac je neprofitna umjetnička organizacija koju čine mladi pozorišni umjetnici sa ciljem stvaranja i oganizovanja pozorišnih i umjetničkih događaja. Jazavac je, zahvaljujuci piscu i narodnom tribunu Petru Kočiću, metafora pobune, istine i borbe. Iz imena pozorišta proviruje želja da se bude kritičan (satiričan) na dvosmislen, aforističan način.
Carice Milice 9
Tel: +387(0)66 264 698
E-mail: gpjazavac@gmail.com
Web:www.gpj.ba


LTG galerija
Izložbeni prostor galerije je koncipiran za postavke najzahtjevnijih izložbi. Pored kvalitetnih izlagačkih sadržaja, gdje se mogu vidjeti djela eminentnih umjetnika domaće i međunarodne likovne scene, LTG galerija se bavi organizovanjem ostalih kulturnih sadržaja i prodajom umjetničkih djela priznatih autora. Radno vrijeme galerije je radnim danom od 13.00 do 20.00 časova i subotom od 10.00 do 15.00 časova.
Kralja Petra I Karađorđevića 109, Banja Luka
Tel: +387(0)51 221 221 
Mob: +387 65 538 994
E-mail: info@galerijaltg.com
Web: www.ltggalerija.com


Dječije pozorište RS - Dječije pozorište Republike Srpske iz Banjeluke osnovano je 30. decembra 1955. godine. Za posljednjih 50 godina djelovanja u Banjaluci, Dječije pozorište Republike Srpske je na scenu postavilo 265 premijera, a predstave je gledalo više od tri miliona gledalaca. Za svoj rad Dječije pozorište je dobilo mnoga gradska, republička i državna priznanja. Dječije pozorište RS je od 2002. godine organizator Međunarodnog festivala pozorišta za djecu koji svake godine okuplja teatre iz desetak evropskih država. U sklopu Dječijeg pozorišta RS nalazi se izložbeni paviljon koji je sastavljen iz muzeja pozorišnih lutaka i izložbenog salona umjetničkih slika. Izložbeni paviljon je otvoren svakim danom od 10.00 do 20.00 časova.
Đure Daničića 1 
Tel: +387(0)51 232 830, 232 832
E-mail:  puppettheatrers@blic.net
Web: www.djecijepozoristers.ba


Arhiv Republike Srpske - Arhiv Republike Srpske sa sjedištem u Banjaluci osnovan je 1992. godine.Arhiv RS prikuplja, štiti, čuva, sređuje, obrađuje i daje na korišćenje arhivsku građu na cjelokupnoj teritoriji Republike Srpske. Arhiv ima status republičke upravne organizacije čija se djelatnost finansira iz budžeta RS.
Radno vrijeme Arhiva: 8:00 - 16:00

Radno vrijeme čitaonice: 9:00 - 14:00 svakim danom (osim subote i nedjelje)

Aleja Svetog Save 1
Tel: +387(0)51 301 258
E-mail: arhivrs@inecco.net
Web: www.arhivrs.org

Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske osnovana je 1996. godine kao najviša naučna, umjetnička, radna i reprezentativna ustanova u Republici Srpskoj sa zadatkom da razvija i podstiče nauku i unapređuje umjetničku djelatnost.Te zadatke i ciljeve Akademije ostvaruje 46 člana Akademije (redovni, dopisni i inostrani članovi) raspoređeni u četiri odjeljenja:

• Odjeljenje društvenih nauka
• Odjeljenje za književnost i umjetnost,
• Odjeljenje prirodno-matematičkih i tehničkih nauka i
• Odjeljenje medicinskih nauka.
Akademija ima veći broj odbora, centara i instituta kao radnih tijela u kojima je angažovano oko 150 naučnih radnika, univerzitetskih profesora, istraživača i drugih stručnjaka.
Bana Lazarevića 1
Tel: +387 (0)51 333 700
E-mail: anurs@blic.net
Web: www.anurs.org

 

Francuski kulturni centar
Simeuna Đaka 6
Tel: +387(0)51 219 238
Website: http://fr.groups.yahoo.com/group/ccf- banjaluka/


 

 


Opširnije

Kalendar dešavanja

Jun 2020
P U S Č P S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5

Events Calendar

Jun 2020
P U S Č P S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5
Jun 2020
P U S Č P S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5